中和滴定曲線 (1回目)

2026/1/3(土)
 
中和滴定曲線 (1回目)
 
(neutralization titration)
 
n価の酸とm価の塩基の滴定

c,c',V,V'は元のn価の酸・m価の塩基のモル濃度と体積

Ca = cV/(V+V') , Cb = c'V'/(V+V') は滴定中の酸・塩基のモル濃度

 

i,j,k = 1.….n or m

Σk=1n(k[Hn-kAk-])をΣ(k[Hn-kAk-])と範囲を省略して表記する

水溶液中に[HnA],[Hn-iAi-],[H+],[B(OH)m],[B(OH)m-ii+],[OH-]が存在する

Caαi = [Hn-iAi-]               電離した酸のモル濃度(電離度αi)

Caβi = [B(OH)m-ii+]            電離した塩基のモル濃度(電離度βi)

Ca = [HnA] + Σ[Hn-iAi-]                … 酸のモル濃度

Cb = [B(OH)m] + Σ[B(OH)m-ii+]          … 強塩基のモル濃度

Kw = [H+][OH-]                         … 水のイオン積

Kai = [H+][Hn-iAi-]/[Hn-(i-1)A(i-1)-]         … 酸の第k電離定数

Kbi = [B(OH)m-ii+][OH-]/[B(OH)m-(i-1)(i-1)+]  … 塩基の第k電離定数

[H+]-Σ(k[Hn-kAk-])+Σ(k[B(OH)m-kk+])-[OH-] = 0  … 電気的中性

Ka = Πi=1nKai = Πi=1n([H+][Hn-iAi-]/[Hn-(i-1)A(i-1)-])
= [H+]n[An-]/[HnA]
Kb = Πi=1mKbi = Πi=1m([B(OH)m-ii+][OH-]/[B(OH)m-(i-1)(i-1)+])
= [Bn+][OH-]n/[B(OH)n]
 
電気的中性の式より
[H+] - Σ(k[Hn-kAk-]) + Σ(k[B(OH)m-kk+]) - [OH-] = 0
⇒ [H+]2 - Σ(k[Hn-kAk-])[H+] + Σ(k[B(OH)m-kk+])[H+] - [H+][OH-] = 0
⇒ [H+]2 - {Σ(k[Hn-kAk-]) - Σ(k[B(OH)m-kk+])}[H+] - Kw = 0
 
x = Σ(k[Hn-kAk-]), y = Σ(k[B(OH)m-kk+]) と置くと
[H+]2 - (x - y)[H+] - Kw = 0
 
電離定数Kai より (n = 3とすると)
[H3A] = Ca - Σi=13[H3-iAi-] と
[H3A]Ka1 = [H+][H3-1A-] より
[H+][H3-1A-] = CaKa1 - [H3-1A-]Ka1 - Σi=23[Hn-iAi-]Ka1 
([H+] + Ka1)[H3-1A-]Ka2 = CaKa1Ka2 - [H3-2A2-]Ka1Ka2 - Σi=33[Hn-iAi-]Ka1Ka2 
[H3-1A-]Ka2 = [H+][H3-2A2-] より
([H+]2 + Ka1[H+])[H3-2A2-] = CaKa1Ka2 - [H3-2A2-]Ka1Ka2 - Σi=33[Hn-iAi-]Ka1Ka2 
([H+]2 + Ka1[H+] + Ka1Ka2)[H3-2A2-]Ka3 = CaKa1Ka2Ka3 - [A3-]Ka1Ka2Ka3 
[H3-2A2-]Ka3 = [H+][A3-] より
([H+]3 + Ka1[H+]2 + Ka1Ka2[H+])[A3-] = CaKa1Ka2Ka3 - [A3-]Ka1Ka2Ka3 
([H+]3 + Ka1[H+]2 + Ka1Ka2[H+] + Ka1Ka2Ka3)[A3-] = CaKa1Ka2Ka3 
 
nのとき
Σj=0n([H+]jΠi=1n-jKai)[An-] = CaKa
[An-] = CaKa/Σj=0n([H+]jΠi=1n-jKai)
また
[Hn-(i-1)A(i-1)-] = [H+][Hn-iAi-]/Kai より
[HA(n-1)-] = [H+][An-]/Kan 
[H2A(n-2)-] = [H+][HA(n-1)-]/Kan-1 = [H+]2[An-]/(Kan-1Kan)
より
[Hn-kAk-] = [H+]n-k[An-]/(Πi=k+1nKai)
 
整理すると
[An-] = CaKa/Σj=0n([H+]jΠi=1n-jKai)
Caαk = [Hn-kAk-] = [H+]n-k[An-]/(Πi=k+1nKai)
x = Σ(k[Hn-kAk-]) = Σ{k[H+]n-k[An-]/(Πi=k+1nKai)}
= Σ{k[H+]n-k(Πi=2kKai)}[An-]/(Πi=2nKai)
 
電離定数Kbi についても同様に
[Bm+] = CbKb/Σj=0m([OH-]jΠi=1m-jKbi)
Ck = [B(OH)m-kk+] = [OH-]m-k[Bm+]/(Πi=k+1mKbi)
y = Σ(k[B(OH)m-kk+]) = Σ{k[OH-]m-k[Bm+]/(Πi=k+1mKbi)}
= Σ{k[OH-]m-k(Πi=2kKbi)}[Bm+]/(Πi=2mKbi)
 

[An-] = CaKa/Σj=0n([H+]jΠi=1n-jKai)

Caαk = [Hn-kAk-] = [H+]n-k[An-]/(Πi=k+1nKai)

x = Σ(k[Hn-kAk-]) = Σ{k[H+]n-k(Πi=2kKai)}[An-]/(Πi=2nKai)

[Bm+] = CbKb/Σj=0m([OH-]jΠi=1m-jKbi)

Ck = [B(OH)m-kk+] = [OH-]m-k[Bm+]/(Πi=k+1mKbi)

y = Σ(k[B(OH)m-kk+]) = Σ{k[OH-]m-k(Πi=2kKbi)}[Bm+]/(Πi=2mKbi)

[OH-] = Kw/[H+]

[H+]2 - (x - y)[H+] - Kw = 0

 

このブログの人気の投稿

NEWS

N88-BASICでゲーム (1回目)

d88ファイルの変換 (1回目)